نداشتن بانک اطلاعات و ثبت ژنتیکی یکی از معضلات کشور است. از این جهت که تمام داشتههای ایران با انتقال ژن به کشورهای دیگر برده شده و به نام آنها ثبت میشود. اینکه زعفران ایران را ثبت نکردهایم و افغانستان با قاچاق پیاز زعفران ایران اکنون یکی از مدعیان تولید شده، از این بیتدبیری ناشی میشود.
این قصه برای بسیاری دیگر از محصولات و داشتهها تکرار شده است و اکنون ماجرای دزدیدهشدن متعلقات ایران در مورد اسب کاسپین یا همان اسب خزر در حال تکرار است. اتحادیه گاوداران و اسبداران ازدستدادن این داشته را تنها یکی از معضلات این بخش میداند. پای درد دل کهنهسواران که بنشینی بر حجم مشکلات در این حرفه پی خواهی برد. قرنطینههای ایران مشکل دارد و بههمین دلیل اجازه تبادل اسب با دیگر کشورها را نداریم.
به عبارت دیگر اسبهای ایران ممنوعالخروج هستند. با وجود آنکه سازمان دامپزشکی سالهاست وعده حل این مشکل را داده اما تا به حال این ممنوعیت پابرجا مانده است. نبود قرنطینه بینالمللی باعث شده در دنیا و حتی خود ایران پرورشدهندگان اسب سراغ تیرهها و نژاد ایرانی نروند. این موضوع همچنین سبب شده تا بسیاری از پرورشدهندگان اسب تیرههای مربوط به خط خونی مصر را برگزینند و با پرورش این نوع اسبها درآمد سرشاری را نصیب خود کنند. پای صحبت کاظم محمدی یکی از فعالان این حرفه مینشینیم:
معدودبودن طیف علاقهمندان به اسب سبب شده بازار خریدوفروش آن هم خاص و کمسروصدا باشد. در این بازار وضعیت قیمتها چگونه است؟
قیمت اسب با توجه به نژاد، اصالت و ویژگیهای مخصوص آن تغییر میکند. قیمت اسبها از صدهزارتومان شروع شده و به ۲۰۰میلیونتومان نیز میرسد. اسبهای مسابقه حداقل حدود دو،سهمیلیونتومان است و اسبهایی که زیر این قیمت فروخته میشوند، برای مسابقه مناسب نبوده و کارایی دیگری دارند. هر راس اسب اصیل ترکمن حدود ۱۰تا۲۰میلیونریال خریدوفروش میشوند. همچنین اسبهای دوخون که محصول اسبهای وارداتی تروبرد و ترکمن است بین پنجتا هشتمیلیونتومان خریدوفروش میشوند و برخی اوقات نیز قیمت آنها به حدود ۳۰میلیونتومان میرسد.
آنطور که شما عنوان کردید تفاوت قیمتها در این بازار بسیار زیاد است. این مساله باعث قیمتگذاری سلیقهای و گرانفروشی نمیشود؟
متاسفانه در این بازار کارشناس حرفهای که بتواند قیمتها را تعیین کند بسیار کم است. در این بین حضور دلالان نیز مزید بر علت شده تا بر تلاطمات و نابسامانی بازار افزوده شود.
چه فاکتورهایی در تعیین قیمت موثر است؟
نژاد، کارایی، سن و مشخصات و ویژگیهای مخصوص به هر اسب از عوامل اثرگذار بر قیمت این حیوان است. ولی جای تاسف است که در کشور ما هیچ قانون و قاعده خاصی برای تعیین قیمت اسب وجود ندارد برخی با تبلیغات دروغین و رنگارنگ خود باعث ایجاد بازاری کاذب و کسب سودهایی خارج از عرف میشوند. در چند سال اخیر خرید و داشتن اسب اروپایی به مد تبدیل شده است. با وجود اینکه برخی از نژادهای ایرانی بهمراتب از اسبهای خارجی بهتر هستند، اما بهدلیل داغبودن تب مُد، اسبهایی ایرانی مورد بیمهری قرار میگیرند و به اصطلاح بازار اسبهای خارجی داغ میشود.
شرایط تبادلات اسب با بازار جهانی چگونه است؟
وجود بیماری و نبود قرنطینههایی با استاندارد جهانی سبب شده کشورهای جهان خریدار اسب ایرانی نباشند. در سالهای گذشته باوجود آنکه سازمان دامپزشکی به عنوان متولی این بخش باید در رفع این مشکل میکوشید اما گویا هنوز هیچ اقدام جدیای انجام نداده و کماکان در، بر همان پاشنه میچرخد. نبود قرنطینه بینالمللی باعث شده در دنیا و حتی خود ایران پرورشدهندگان اسب سراغ تیرهها و نژاد ایرانی نروند. این موضوع همچنین سبب شده تا بسیاری از پرورشدهندگان اسب تیرههای مربوط به خط خونی مصر را برگزینند و با پرورش این نوع اسبها درآمد سرشاری را نصیب خود کنند.
این مشکل بزرگ است که خطر انقراض نژاد اسب اصیل ایرانی را هر روز پررنگتر میکند. نداشتن بانک اطلاعات اسبان خزر با ویژگیهای منحصربهفردشان نیز مشکل دیگری است که احتمال ثبت نژادهای ایرانی را به نام دیگر کشورها قوت بخشیده است و دور از ذهن نیست چندی دیگر انتساب نژادهای اصیل ایرانی را به انگلستان بشنویم. انجمن کاسپین انگلستان درصدد است اسب خزر را بهدنبال تغییرات ژنتیکی به نام خود بهثبت برساند و این در حالی است که در ایران بهعنوان خاستگاه این نژاد، نهتنها بانک اطلاعاتی وجود ندارد بلکه هیچ ارگانی نیز در پی احقاق حقوقی که بهزودی پایمال میشود نیست. فهرست اسبان خزر کشور، همهساله همراه با فولیکول موی آنها به انگلستان ارسال میشود و در قبال اخذ هزینه، نهایتا بهثبت میرسد. این اقدام سبب میشود در چند سال آینده مالکیت معنوی این اسب به انگلستان تعلق گیرد، چراکه با داشتن دیانای همه اسبان ایران و سپس کپیبرداری از آنها حقی برای ایران باقی نمیماند.
